16 marca klasa 4D - w ramach patronatu Wydziału Filologii Polskiej UJ - miała przyjemność wysłuchać wykładu Mateusza Antoniuka, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego, na temat twórczości dwóch poetów Nowej Fali: Adama Zagajewskiego i Stanisława Barańczaka. Profesor ukazał poezję twórców debiutujących w 68 roku jako kontestację życia społecznego lat 60-tych i 70-tych ubiegłego wieku oraz walkę o język wolny od nowomowy komunistycznej propagandy.
Stanisław Barańczak z chirurgiczną precyzją (tytuł ostatniego tomiku poezji z 1998 roku) dokonuje operacji na otwartym języku, demaskując system polityczny oraz jako poeta-lingwista, dotyka w swych wierszach problematyki moralnej odpowiedzialności człowieka za język (choćby w omawianym na lekcji wierszu Papier i popiół, dwa sprzeczne zeznania). Profesor Antoniuk również wspomniał o karierze Barańczaka na Uniwersytecie w Harvardzie, gdzie zajmował się tłumaczeniem polskich utworów poetyckich na angielski (swoje doświadczenie opisuje w zbiorze esejów z 2004 roku: Ocalone w tłumaczeniu).
Adam Zagajewski w utworze Komunikat tworzy obraz poetycki państwa, którego język jest w deficycie. Podmiot liryczny w finale tego wiersza zachęca do kontaktu, nawiązania relacji poprzez napisanie do niego. Profesor zaproponował dwie interpretacje tego utworu: negatywną (nic nie możemy zrobić wobec rzeczywistości, w której przyszło nam żyć) oraz pozytywną (w realiach zakłamania kodu językowego można odnaleźć wspólnotę poprzez dialog i wzajemne uświadamianie się). Uczestniczenie w poniedziałkowym wykładzie podsuwa inną opcję: akt napisania - dyskusji, podjęcia misji podmiotu lirycznego/autora, aktualizacji poezji jest tym, co może ocalić człowieka przed degradacją obyczajową oraz językową.
Najbardziej inspirującym eksperymentem interpretacyjnym było zaprezentowanie przez prof. Antoniuka wierszy Nowe zarazy oraz Gdyby Rosja, odpowiednio Barańczaka i Zagajewskiego, jako niezwykle aktualne w kontekście doświadczeń ostatniej dekady - pandemii Covid-19 oraz agresji Rosji na Ukrainę. Nie podlega wątpliwości, że poezja Nowej Fali rezonuje ze współczesnymi niepokojami społecznymi oraz egzystencjalnymi.
Jako społeczność klasy 4D chcielibyśmy podziękować panu profesorowi Mateuszowi Antoniukowi (absolwentowi Pijarskiego Liceum) za interesujący wybór wierszy oraz możliwość uczestniczenia w wykładzie, którego forma stanowiła namiastkę doświadczenia uniwersyteckiego.
Aleksandra Palowska
